Overthinking (nghĩ quá nhiều) và những hệ luỵ

Trong xã hội hiện nay, hội chứng overthinking đang dần trở nên phổ biến ở mọi đối tượng và trong mọi độ tuổi.

Bạn có thường bắt gặp bản thân dành nhiều thời gian để suy nghĩ và đắm chìm, nghiền ngẫm một vấn đề của quá khứ hay hiện tại và thường xuyên bị mắc kẹt trong những âu lo, tự vấn bản thân về điều đó?

Nếu câu trả lời là có, thì bài viết này dành cho bạn.

1. Overthinking là gì?

Là tình trạng suy nghĩ quá nhiều về một vấn đề, kể cả khi không cần thiết. Nó khiến bạn căng thẳng, lo âu, khó tập trung và làm giảm hiệu quả công việc cũng như chất lượng cuộc sống. Đây là một dạng phản ứng tâm lý thường gặp trong rối loạn lo âu.

Người mắc chứng overthinking luôn liên tục nghĩ ngợi, trằn trọc và có thể kèm cảm xúc đau khổ về bản thân. Tiến trình này luôn diễn ra liên tục, có thể bao gồm những cảm xúc dằn vặt về hành động, quyết định hay chính suy nghĩ hiện tại và trong quá khứ.

Mọi đối tượng ở mọi lứa tuổi đều có thể mắc chứng overthinking và rơi vào tình trạng suy nghĩ quá nhiều.

2. Biểu hiện của chứng overthinking:

– Liên tục suy nghĩ và chất vấn bản thân. Đó có thể chỉ là những suy nghĩ thoáng qua hay suy nghĩ thường trực trong đầu.

– Dành nhiều thời gian để xem xét nguồn gốc và lý do khởi nguồn những luồng suy nghĩ trong đầu. Cảm thấy khó khăn trong việc kiểm soát chính suy nghĩ của bản thân.

– Thường hoài nghi về quyết định hay hành động của bản thân, luôn lo sợ bản thân có thể mắc sai lầm. Nên đặc biệt chú trọng tới tiểu tiết, cố gắng đọc suy nghĩ và lý giải hành động của người khác đối với mình.

– Ảnh hưởng đến các hoạt động khác như vui chơi, làm việc hay đi ngủ, khiến mệt mỏi thường xuyên, chán ăn hay trằn trọc, khó ngủ, năng lượng thấp.

3. Tác hại khi mắc overthinking:

– Tâm trạng tiêu cực và tinh thần kiệt quệ. Hay đánh giá và đưa ra nhận xét tiêu cực về hành động và quyết định của bản thân.

– Mắc phải các bệnh lý rối loạn tinh thần khác như rối loạn lo âu, khó ngủ hay ngủ không sâu giấc, rối loạn ăn uống, nghiện chất kích thích và đồ uống có cồn. Nếu tình trạng này kéo dài mà không được can thiệp, người mắc có thể bị trầm cảm.

– Khó vượt qua những sang chấn tâm lý, chấn động tinh thần. Luôn nghi ngờ và xem xét về hành động của người xung quanh, làm ảnh hưởng xấu tới cuộc sống sinh hoạt và giao tiếp hàng ngày.

– Khiến vỏ não vùng trước trán hoạt động chức năng quá mức, gây ảnh hưởng tới khả năng sáng tạo cũng như kỹ năng giải quyết vấn đề.

4. Nguyên nhân chính:

4.1. Muốn mọi thứ theo ý mình.

Người overthinking luôn muốn kiểm soát mọi thứ, và cho dù có khi mọi thứ đã được kiểm soát, bạn vẫn cảm thấy không yên tâm. Bạn sẽ tiếp tục nghĩ làm sao có thể giữ được sự kiểm soát đó mãi mãi.

Vòng lặp cảm xúc sẽ là:

– Khi làm điều gì đó không được, là lúc bất như ý xảy đến.

> Không chấp nhận việc không như ý nên ra sức kiểm soát.

> Kiểm soát sẽ sinh tâm lo lắng, khôg. kiểm soát thì sợ hãi.

> Luôn ở trong suy nghĩ làm sao để thoát ra khỏi bất như ý đó

> Rớt vào vòng lặp phải thoát ra nên tiếp tục lo lắng, sợ hãi và hoài nghi bản thân.

> Lo lắng, sợ hãi có mặt thường trực nên sẽ tiếp tục thu hút bất như ý đến thường xuyên hơn.

Và vòng lặp đó cứ xoay vần làm họ càng muốn thoát ra lại càng lún sâu hơn.

4.2. Sống trong tâm tưởng quá nhiều.

Hầu hết thời gian bạn sống trong sự tưởng tượng, suy diễn nên càng xa rời sự thật. Mà càng xa rời sự thật nên càng mất kểt nối với bản thân và người xung quanh. Bởi thời gian bạn dành để tưởng là chính chứ đâu có thới gian để thực sự sống.

Ví dụ: bạn nghe góp ý từ người khác, bạn bắt đầu suy diễn theo kiểu người đó đang chê bai bạn, phê bình bạn, và coi thường bạn. Não bạn sẽ đi tìm những lý do hợp lý để hợp thức hoá những điều bạn nghĩ là đúng, nên cảm xúc sợ hãi, lo lắng khởi sinh. Bạn muốn thoát ra sợ hãi nên tìm cách để chứng minh, giải thích. Bạn đi tìm bằng chứng, thu thập dữ liệu, dành rất nhiều thời gian để chứng tỏ với người kia là bạn đúng, họ sai.

Nhưng sự thật là, người ta góp ý xong, đã quên hết những điều đã nói. Còn bạn suốt một hành trình đi làm cái chuyện vô nghĩa là quay về lục lọi quá khứ để chứng mình “tôi không như bạn nói!”

Khi bạn nhận ra chỗ này, nếu là người tỉnh thức bạn sẽ dừng lại.

Nhưng rất hiếm, tới đây, nhiều người lại tiếp tục tự nguyện bước vào cái vòng lặp cũ, vì không tự nhận thức được hoặc vì “nghiện” việc tưởng này.

Một số trường hợp còn có niềm tin rằng, khi mình suy nghĩ, tưởng tượng và phân tích như vậy, là lúc mình có giá trị nên họ sẽ tình nguyện chui đầu vào cái rọ đã dược mở sẵn.

Ai cũng mong muôn sống hạnh phúc, nhưng không phải ai cũng đầu tư thời gian vào việc nuôi dưỡng hạnh phúc, mà hầu hết dành thời gian để thoát ra khỏi khổ đau.

Nếu bạn đang bị hội chứng trên, hãy tìm cho mình một người đồng hành đáng tin cậy để đi cùng nhé.

Mặc dù tình trạng suy nghĩ quá mức gây nên nhiều tác hại nhưng đây không phải là một căn bệnh mạn tính, mà là một thói quen tinh thần. Nếu bạn mong muốn thay đổi, sẵn sàng đối diện, cộng thêm được can thiệp kịp thời và nhận được sự chăm sóc, giúp đỡ từ gia đình và bạn bè, hội chứng overthinking hoàn toàn có thể khắc phục được.

Comment tình trạng overthinking của bạn để Kathy cố vấn lộ trình phù hợp cho bạn Vượt qua stress và chữa lành cảm xúc hen.

Happy You, Happy Life

Kathy Vo.