Em đi học phát triển bản thân nhiều rồi, em cũng biết rất nhiều về cảm xúc, về EQ trí tuệ cảm xúc, nhưng sao em vẫn khổ?

CHUYÊN MỤC BẠN HỎI – COACH TRẢ LỜI

Hỏi: Cô ơi, em đi học phát triển bản thân nhiều rồi, em cũng biết rất nhiều về cảm xúc, về EQ trí tuệ cảm xúc, nhưng sao em vẫn khổ?

Trả lời: Cảm ơn em đã dũng cảm đặt câu hỏi, đây có lẽ là chủ đề mà nhiều người cũng gặp như em.

Khi đi học, mình được nạp vào những kiến thức mới, hệ tư tưởng mới, cái hiểu, cái biết mới và mình sẽ mặc định những kiến thức này đúng đắn, lợi lạc. Là bởi vì mình so sánh với cái biết cũ của mình.

Nhưng nếu mình học kiến thức mới mà mình không áp dụng kiến thức mới đó vào đời sống, thì cái tôi của mình sẽ được nuôi dưỡng lớn hơn. Khi cái tôi lớn hơn, mình thường phán xét mình và phán xét người. Cái gì mình cũng thấy sự đúng/sai ở đó. Mình bắt đầu không hài lòng về người khác nhiều hơn, cũng chẳng hài lòng về chính mình. Vì mình quy định, mình đi học rồi mình sẽ khác trước, nên chỗ này mình bắt mình phải tốt lên, bắt người khác phải tốt lên, làm mình ngày càng áp lực với bản thân và tăng sự kiểm soát với mình và người. So sánh với lúc trước, mình thấy không đi học mình bình yên hơn.

Ví dụ: Khi bạn đi học EQ trí tuệ cảm xúc ở lớp Làm hoà quá khứ, biết việc mình nén cảm xúc lại là sai lầm, nên bạn được hướng dẫn cách đối diện với cảm xúc khó chịu.

Bạn so sánh cách làm mới với cách làm cũ của mình, mới đầu mình hào hứng thử nghiệm thấy nó hay quá, lợi lạc quá, vì không còn cảm xúc bị đè nén bên trong nữa, mình hiểu mình hơn và thương mình hơn.

Nhưng khi “đã biết rồi”, cảm xúc khó chịu đến nữa, bạn không còn đối diện, vì thấy mất thời gian, cho qua vài lần cũng không sao.

Và rồi, khi cảm xúc bị lơ nhiều lần, bạn không còn cảm thấy hạnh phúc, bình yên nữa, mà luôn chộn rộn, lo lắng, đến một lúc, cảm xúc bùng phát, bạn thấy chới với, rơi vào đáy sâu của trầm cảm.

Nếu không đi học EQ, thì có lẽ bạn ít đau khổ hơn, vì bạn chỉ có trách người, đổ lỗi cho hoàn cảnh, nhưng bạn còn hy vọng sẽ có cách nào đó giúp mình vượt qua.

Nhưng khi bạn biết kiến thức đó rồi, mà vẫn liên tục không giải quyết được cảm xúc của mình, bạn thấy mình tệ lắm. Và ngoài việc không dám trách người, trách hoàn cảnh làm bạn nén nhiều cảm xúc lại (đi học rồi thì mình phải chứng tỏ mình là người có ăn học), bạn còn trách mình tệ vì biết mà không làm được.

Bạn sẽ thấy rằng, nếu bạn không có kiến thức về EQ, thì bạn sẽ chỉ ghét người và không đánh giá, phán xét bản thân. Bạn khổ có một.

Nhưng khi bạn biết về EQ, bạn vừa không dám ghét người vì “ghét người là chuyện xấu”, vừa phê phán thậm tệ về bản thân mình, vì “đã biết mà không làm được”. Bạn khổ gấp đôi và hơn thế nữa.

Dần dần, niềm tin “mình chả làm được điều đó đâu” được hình thành, và tiềm thức sẽ được kích hoạt, những hạt giống sân hận và tiêu cực sẽ liên tục được tưới tẩm, và rồi bạn ngày càng lún sâu vào sự không hài lòng về chính mình.

Chưa kể, nếu bạn thấy con bạn, chồng bạn mà không biết giải quyết cảm xúc, thì bạn sẽ lại càng thấy khó chịu vì bạn nhớ về những kiến thức mình đã biết, và nhận xét và đánh giá họ, lúc đó chuyện yêu ghét lại khởi lên, nên bạn khổ ngay tại chỗ đó. Hạt giống tiêu cực lại được tưới tẩm.

Phát triển bản thân liên kết với phát triển sự tĩnh lặng. Và thực hành thiền chánh niệm là một phần quan trọng của EQ. Mục đích là để các bạn tách “cái thấy” ra khỏi “cái biết” để an trú “cái thấy thuần túy” – thấy mà không suy nghĩ, thấy mà không có cái biết xen vào, thấy mà không có nhận xét, đánh giá đối tượng thì lúc đó sự an yên mới xảy ra phải không?

Mục đích thực hành chánh niệm là để hiện diện cái thấy thuần túy đó, để quan sát tâm và có mặt trọn vẹn với hiện tại. Nhưng khi cái biết lớn mà cái thực hành nhỏ, khi thực hành bạn cứ muốn phải bình an, phải hạnh phúc, khổ đau không được xuất hiện lúc này, suy nghĩ không được xuất hiện lúc này, sao mình làm mãi không được – bạn vừa chiến đấu với chính mình, bạn vừa tự chê bai chính mình, có phải lúc đó bạn khổ nhiều hơn lúc bạn chưa biết kiến thức chánh niệm. Phải vậy không?

Nếu bạn “học, học nữa, học mãi” mà vẫn “khổ, khổ nữa, khổ mãi” thì bạn đang bám chấp vào cái biết của kiến thức mà không thực hành, như kiểu ăn nhiều quá mà chưa tiêu hoá được thì sẽ bị đau dạ dày vậy – đó là vô minh, chấp ngã, làm phát sinh Tham Sân Si, phát sinh khổ nhiều hơn.

Biết càng nhiều càng khổ, là bởi cái biết đó chưa được áp dụng thực sự để tạo ra thay đổi từ bên trong.

Cái mà bạn cần thay đổi là nhận thức, rằng kết quả không đến từ cái biết, mà đến từ sự thực hành liên tục, bắt đầu với điều nhỏ nhất, cơ bản nhất và làm đúng ngay từ đầu.

Khổ vui không thuộc về thế giới ngoại cảnh, mà thuộc về những điều vận hành bên trong bạn, nên bạn càng đi tìm câu trả lời ở bên ngoài, càng chờ ai đến giúp bạn, bạn càng khổ đau.

Cái biết như một tấm áo đẹp, nếu bạn bám chấp vào nó, nghĩ rằng có nó bạn mới đẹp, xem nó là vũ khí an toàn nhất của bạn, thì bạn tự dẫn sói vào nhà, làm cho ngôi nhà tâm của bạn ngày càng tan hoang.

Nhận thức được vậy, thì bạn mới có thể dừng lại, thật sự nghiêm túc với hành trình thực hành của mình.

Điều mà Kathy muốn gửi đến bạn và những người đã từng đi học EQ trí tuệ cảm xúc, đó là: EQ là hành trình thực hành, từng chút một, từng ngày một – từ những điều cơ bản nhất. Không có thực hành, không có chuyển hoá, không có phép màu nào xảy ra.

Cũng vậy, khổ đau là một phần của hạnh phúc, nếu không thực hành việc nhìn sâu để đi qua khổ đau, thì hạnh phúc mãi mãi là cái bóng mà bạn không bao giờ chạm tới.

Happy You, Happy Life

Kathy Vo.